فقه موجود و جامعه امروز: نزديك به دو قرن است كه در نظام زندگى بشر، دگرگونيهاى بنيادى روى داده است و سيره و سيماى جوامع انسانى از حالى به حالى شده است.

هم در روابط انسان و طبيعت و گونه استفاده او از عناصر طبيعى تحول ايجاد شده و هم در روابط و مناسبات اجتماعى انسان. به دنبال اين تحولات گسترده كه در نظام زندگى بشرى به وجود آمده است، در جوامع اسلامى، بيشتر از سوى دينداران آگاه به شرايط زمان، شِكوه مى‌شود كه علم فقه به عنوان معرفتى كه واسطه بين شريعت و متشرعين است، با شكل و شيوه نوين زندگى اجتماعى امروز، همسانى لازم را نيافته و آهنگ دگرگونى را نشنيده است و همچنان براى مشكلات تازه بشر، راه حلهاى كهنه را ادامه مى‌دهد. گفته مى‌شود كه انسان در شرايط پيچيده زندگى امروز، يا بايد دست از بسيارى از واقعيتهاى زندگى خود بر دارد تا بتواند پايبندى خود را به احكام فقهى موجود حفظ كند و يا بايد بسيارى از احكام فقهى را ناديده بگيرد، تا بتواند در شرايط جامعه امروز زندگى كند. توهم